Terug naar Italië. En wat dan?

Terug naar Italië.
En wat dan?

In onze eerdere explainer legden we uit hoe de Dublinverordening werkt. Sommige vluchtelingen die door andere landen Nederland bereiken mogen  blijven. Anderen moeten terug naar het eerste land in Europa waar ze aankwamen. Hoe is het leven voor vluchtelingen die teruggestuurd worden? Hier kijken we naar de situatie in Italië.

“Een kleine koude kamer met niet meer dan een stoel.” Een jonge Jemenitische vrouw die wij spreken die na een lange procedure Nederland moest verlaten beschrijft haar kille ontvangst in Italië. Teruggestuurde asielzoekers komen vaak binnen bij het vliegveld Fiumicino nabij Rome. Eenmaal aangekomen verblijven ze enkele dagen in een transitruimte op het vliegveld. Dit is een kamer waar ongeveer 50 mensen kunnen verblijven, zonder ramen. Er zijn geen bedden of douches. De enige maaltijden die worden geleverd zijn lunch en avondeten: ontbijt haal je uit het snoepautomaat.

Wonen

Het is lastig om weer te geven hoe de opvang voor vluchtelingen precies is geregeld in Italië omdat de situatie behoorlijk verschilt tussen regio’s en steden. Daarnaast coördineren verschillende instanties nauwelijks met elkaar waardoor het moeilijk is een volledig beeld te schetsen. Er zijn in de afgelopen jaren veel opvangplekken voor asielzoekers bijgekomen, van 5.000 tot ongeveer 120.0000. Maar het aantal aangekomen asielzoekers is ook enorm gestegen. Voor wie nog geen verblijfsvergunning heeft zijn er meestal tijdelijke opvangplekken beschikbaar. Als de vergunning eenmaal binnen is kun je nog zes maanden in een opvangcentrum verblijven. Daarna verwacht de Italiaanse regering dat vluchtelingen zelf voor een woonplek kunnen zorgen. Zes maanden is voor veel mensen echter veel te weinig om een goed inkomen te verdienen. Daarom zijn veel vluchtelingen in Italië dakloos. In Rome wonen veel mensen in kraakpanden en sloppenwijken. Bijvoorbeeld het Selam Palace, een groot kraakpand waar zo’n duizend mensen wonen, veelal uit de Hoorn van Afrika.

Werken

Met de huidige werkloosheid is het zelfs voor Italianen lastig om aan een baan te komen, laat staan voor vluchtelingen. Het weinige werk is vaak op de zwarte markt, slecht betaald en tijdelijk. Ze zijn hierdoor kwetsbaar voor gedwongen arbeid, zoals prostitutieVoor veel vluchtelingen draait hun bestaan meer om overleven dan om integreren. Volgens de wet hebben vluchtelingen dezelfde rechten als Italianen op sociale voorzieningen zoals uitkeringen. In de praktijk is dit echter niet genoeg om van te leven, en niet iedereen komt hiervoor in aanmerking. Vluchtelingen zijn afhankelijk van hun eigen netwerken om te kunnen overleven.

 Voor bepaalde zeer kwetsbare asielzoekers heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepaald dat zij gegarandeerd moeten zijn van een geschikte opvangplek. Dit gaat echter om enkel de eerste maanden, en alleen om hen die echt heel ziek zijn. Maar wat gebeurt er als je als vluchteling ziek wordt in Italië? Veel vluchtelingen weten door slechte voorlichting niet wat hun rechten zijn. Degenen die recht hebben op gratis medische zorg zijn hier vaak niet van op de hoogte en omdat het lang kan duren om vrijstelling te vragen moeten vluchtelingen vaak toch zelf betalen voor hun ziekenhuisrekening. Bovendien kunnen vooral mensen met geestelijke gezondheidsproblemen nauwelijks behandeld worden als zij op straat leven, als er überhaupt zorg voor hen beschikbaar is.

Vluchtelingen komen in Italië vaak in mensonterende situaties terecht. Italië is niet het enige land is waar het slecht gesteld is met de opvang van mensen die vluchten voor oorlog en repressie. De Europese Unie laat vanaf 15 maart asielzoekers weer terugkeren naar Griekenland. Een aantal bekende mensenrechtenorganisaties zoals Human Rights Watch maakt zich hier grote zorgen over. Ook in de toekomst zullen veel asielzoekers in Nederland de keuze hebben tussen een onzekere tijd in Nederland of een uitzichtloze situatie in het land waar zij voor het eerst in Europa aankwamen.

Bronnen: