Over de Dublin verordening

Wat is de Dublinverordening?

De Dublinverordening bepaalt welk land voor de asielprocedure van een asielzoeker verantwoordelijk is. Dit is in principe het eerste land in de Europese Unie waar een asielzoeker binnenkomt. Ben je in Italië aangekomen maar doorgereisd naar Nederland om daar asiel aan te vragen, dan kun je worden teruggestuurd naar Italië.

 Er zijn ook uitzonderingen. Als je bijvoorbeeld een echtgenoot of echtgenote hebt in een bepaald land of minderjarig bent dan mag je toch daar asiel aanvragen, ook al ben je via een ander land binnengekomen.

 

Oneerlijke verdeling

De meeste asielzoekers komen Europa binnen via landen aan de buitengrenzen van de EU, zoals Italië en Griekenland. Daar zit dan ook het grote probleem in het Dublinsysteem: de armere landen aan de buitengrenzen zijn verantwoordelijk voor veel meer asielverzoeken dan de rijkere noordelijke landen. Zo dragen de zwakste schouders de zwaarste lasten.

 Tot voor kort stond Italië oogluikend toe dat asielzoekers konden doorreizen naar noordelijke landen. Door geen vingerafdrukken af te nemen kon Nederland niet bewijzen dat iemand in Italië was geweest. Zonder dit bewijs kan overdracht niet doorgaan. Zo werden de verantwoordelijkheid toch iets eerlijker verdeeld.

 Landen als Oostenrijk waren hier niet blij mee. Helemaal toen de instroom van asielzoekers in Europa sterk toenam. Begin 2016 gooide Oostenrijk de grenzen met Italië dicht. Gevolg: duizenden vluchtelingen die opeens vast zaten bij de grens. Sindsdien is er steeds meer druk gekomen op Italië om  asielzoekers beter te registreren en op te vangen.

 

 

Gevolgen voor asielzoekers

De grootste gevolgen zijn niet voor de landen die voor opvang moeten zorgen, maar voor de asielzoekers zelf. Er is een groot verschil tussen de kwaliteit van leven voor asielzoekers tussen landen als Italië en Griekenland of Nederland en Duitsland.

 In 2008 vluchtte een Afghaanse asielzoeker nadat hij aan een moordaanslag door de Taliban ontsnapte. Op weg naar België werd hij vastgezet in Griekenland, waar asielzoekers standaard werden gedetineerd. Hij reisde uiteindelijk door naar België omdat hij in Griekenland onmenselijk behandeld werd. Toch stuurde België hem terug. In Griekenland waren er op dat moment 938 opvangplekken tegenover 19.880 asielaanvragen. Enkel 0.04% van de asielzoekers kreeg een vluchtelingenstatus.

 Na uitzetting werd hij alweer gedetineerd: in een overbevolkte gevangenis waar hij werd mishandeld door bewakers. Pas toen zijn zaak bekend werd bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in 2011 was de maat vol en stak de rechter een stokje voor verdere overdrachten naar Griekenland.

 Als de omstandigheden in een land erg slecht zijn kunnen overdrachten dus worden tegengehouden. Maar hoe slecht is slecht genoeg? In Italië zitten duizenden vluchtelingen zonder onderdak, werk of een toekomst. Toch stuurt Nederland nog steeds mensen terug.

 

Oplossingen

Ook in Brussel zien Europese leiders dat het systeem niet werkt. Hun oplossing is het overplaatsen van asielzoekers vanuit landen die onder grote druk staan. Tot nu toe met weinig succes. Terwijl er in 2016 131.000 vluchtelingen aankwamen in Italië werden er maar 1.196 overgeplaatst naar andere Europese landen. Ondertussen worden asielzoekers onder dwang in Italië vastgehouden en soms zelfs mishandeld om vingerafdrukken af te nemen.

 Ook neemt de druk toe op Griekenland om weer asielzoekers terug te nemen. De Europese Commissie laat sinds 15 maart 2017 weer overdrachten plaatsvinden, alhoewel er geen concrete bewijzen zijn dat het Griekse asielbeleid humaner is geworden.

 Het structurele probleem blijft dat het in sommige landen bijna onmogelijk is om als asielzoekers een menswaardig bestaan te leven. Zo lang deze situatie voortduurt zullen mensen blijven proberen door te reizen naar landen waar de omstandigheden beter zijn.

 Voor asielzoekers in Nederland die naar Italië of Griekenland terug moeten vanwege een Dublin-claim bestaat er een oplossing. Als je anderhalf jaar onderduikt wordt Nederland automatisch verantwoordelijk voor je asielverzoek. Maar in de tussentijd heb je geen recht op een dak boven je hoofd. Sommige mensen hebben het geluk toch opvang te vinden bij vrienden, maar velen wacht een leven op straat.